علوم اعصاب شاخه ای از علم پزشکی است که به مطالعه ی ساختار، عملکرد، رشد، ژنتیک، بیوشیمی، فیزیولوژی، داروشناسی و آسیب شناسی سیستم عصبی می پردازد. و هدف آن درک عملکرد مغز و سیستم عصبی است.
بخش های اصلی نوروساینس عبارتند از:
- نوروبیولوژی (بررسی ساختار و عملکرد سلول عصبی)
- نوروفیزیولوژی (مطالعه ی فعالیت الکتریکی و شیمیایی مغز)
- نوروآناتومی (بررسی ساختار آناتومیک مغز و نخاع)
- نوروفارماکولوژی (بررسی اثر داروها بر مغز)
- نوروانفورماتیک (استفاده از تکنولوژی و علم داده ها برای تحلیل اطلاعات مغزی)
علوم اعصاب چه کاربردی در درمان اختلالات کودکان دارد:
- نوروساینس به ما کمک می‌کند اختلالات تکاملی و تاخیر رشدی کودکان را از دیدگاه سیستم عصبی درک کنیم.
- ساختار، عملکرد و اتصالات مغزی در افراد دارای اختلال را در مقایسه با افراد با رشد طبیعی نشان میدهد.
- علوم اعصاب ما را از توصیف صرف رفتارها فراتر می‌برد.
- علت زیستی این رفتارها را توضیح میدهد.
- این دانش، یک پایه‌ی زیستی برای درک تفاوتهای اجتماعی، ارتباطی، حسی و رفتاری در کودکان فراهم می‌کند.
- مسیرهایی برای تشخیص زودتر، مداخلات هدفمندتر و حمایت بهتر در طول زندگی فراهم می‌کند.
علوم اعصاب از چه طریقی به ما کمک می‌کند:
- شناسایی تفاوت های مغزی:
مثلا مطالعات نشان داده‌اند که نواحی خاصی از مغز، مانند آمیگدالا (تنظیم احساسات)، قشر پیش‌پیشانی (شناخت اجتماعی) و شبکه‌های حسی، در افراد دارای اُتیسم به شکلی متفاوت رشد می‌کنند.
- نقشه برداری از ارتباطات مغزی:
تصویربرداری‌های مغزی (مانند fMRI) نشان می‌دهند که به طور مثال در اُتیسم، برخی نواحی مغز ممکن است بیش‌اتصالی (ارتباطات زیاد) یا کم‌اتصالی (ارتباطات کم) داشته باشند، که این امر بر مهارت‌های اجتماعی، انعطاف‌پذیری شناختی و پردازش حسی تأثیر می‌گذارد.
- پیگیری رشد مغزی در اوایل زندگی:
تصویربرداری مغزی در نوزادان پر ریسک و نارس، گاها علائم اولیه رشد غیرطبیعی مغز و تفاوت‌هایی را نشان میدهد که به تشخیص و مداخله زودهنگام کمک می‌کند.
- کمک به درمان های فرد محور:
با درک پروفایل‌های مغزی فردی، می‌توان درمان‌هایی متناسب با نیازهای خاص هر شخص طراحی کرد — مانند استفاده از تحریک عصبی، تمرینات شناختی یا درمان‌های یکپارچگی حسی.
هدف نهایی علوم اعصاب، درک تفاوتهای ساختاری و عملکردی مغز، شناسایی مسیر های عصبی درگیر با علایم رفتاری، کمک به تشخیص زودهنگام از طریق یافتن نورومارکرها، توسعه مداخلات درمانی به روز، کمک به تیم توانبخشی (کاردرمانی ، گفتاردرمانی و رفتاردرمانی) برای یافتن تمرینات و تکنیک های موثر بر اساس علوم اعصاب و طراحی برنامه های شخصی سازی شده با توجه به نیازمغزی هر مراجع می باشد. که همه ی این موارد در نهایت منجر به بالا رفتن کیفیت زندگی افراد میگردد.
مداخلات درمانی رایج در کاردرمانی بر اساس اصول علوم اعصاب در صورت طراحی و اجرای صحیح میتوانند بر عملکردهای مغزی مراجع تاثیر گذاشته و درمان اصولی تر و دقیق تری را فراهم آورد به طور مثال:
- کاردرمانی حسی- حرکتی: درمانگر از طریق تمرینات درمانی با تحریک مسیرهای حسی-حرکتی منجر به سازماندهی مجدد نورونی در مغز شده و در نهایت بهبود پردازش حسی و افزایش اتصال شبکه‌های ادراکی اتفاق می افتد.
- کاردرمانی ذهنی- شناختی: درمانگر با تقویت شناختی، توجه، حافظه و عملکردهای اجرایی باعث تقویت عملکرد لوب پیشانی فرد و بهبود پردازش اطلاعات می گردد.
- کاردرمانی گروهی و بازی درمانی: با بهبود تعاملات و ارتباطات و تحریک رشد شبکه های اجتماعی مغز، منجر به تقویت اتصالات عصبی در این نواحی مغزی گردیده و شناخت اجتماعی را ارتقا میدهد.
با توجه به موارد ذکر شده بهره بردن از دانش علوم اعصاب یکی از تفاوتها و مزیت های کلینیک دکتر آتوسا عتیق است چرا که تمامی ارزیابی ها و طراحی برنامه های درمانی بر اساس اصول علوم اعصاب به جهت اثر گذاری بالاتر و سریعتر صورت خواهد گرفت.
